Blik op de tuin – week 13 / 2015

Blij met een bij!

Blij met een bij!

Westlandse groene putjes, Westlandse nietschieters…….

Westlandse groene putjes (koolsoort), Westlandse nietschieters (schorseneer), Delftlanders (bloemkool) Korte Delfse wortel en zo kan ik er nog wel een paar opnoemen, waren ooit regionale streekproducten, waarvan ik zeker weet, dat ze niet bij u en mij niet in de vocabulaire voorkomen! Toch waren het ooit echte streekrassen, die onderdeel uit maakten van het dagelijks voedsel en een plekje in onze streekcultuur hadden. Omdat boeren en tuinders vroeger zelf hun beste planten voor hun zaadteelt selecteerden, ontstonden deze regionale selecties en landrassen. De soms typische vormen en smaken van deze ‘oude’ rassen zijn echter verloren gegaan door de enorme revolutie in selectie en veredeling. Bijna niemand kent ze nog of weet hoe ze eruit zien. Deze omwenteling kwam zo’n 50 jaar geleden op gang. Door selectie op uniformiteit, houdbaarheid en snelle groei verdwenen de boerenrassen en ontstonden de zogenaamde moderne groenten, waarbij ook aandacht was voor de smaakbeleving; denkt u hierbij aan spruitjes en witlof die tegenwoordig minder bitter smaken dan vroeger. Wetenschappers namen het werk over van boeren en tuinders, die vanuit instinct en gewoonte handelden. U begrijpt, dat door deze manier van selecteren en veredelen het aanbod enorm is verschraald, want waar geen vraag meer naar is, verdwijnt en komt niet meer terug. Deze ontwikkeling betekende eigenlijk ook, dat de grote zaadbedrijven meer en meer bepaalden, wat er op ons bord terecht kwam en komt. Toch is ook hier weer een kentering zichtbaar. Niet alleen zijn binnen families oude zaden bewaard gebleven, maar zijn oude rassen ook ondergebracht in stichtingen als ‘De Oerakker (www.deoerakker.nl) en de Nationale genenbanken in Wageningen. Ook de Zaderij uit Voorst zet zich in voor biodiversiteit en instandhouding van ons agrarisch cultureel erfgoed. Dit bedrijf levert historische en regionale rassen (bijna allemaal biologisch geteeld) aan professionals en particulieren. Jan Velema van de Zaderij vertelde zijn verhaal tijdens een avond met als thema ‘Lokaal en regionaal’ op ‘Op Hodenpijl’ in Schipluiden (Van Hollandse bodem). Het doel van zijn bedrijf is om het begrip ‘zaad’ weer dichter bij de mensen te brengen, zodat de consument zelf weer mee bepaalt wat we telen en wat we eten. In dit kader heeft De Zaderij in de wijk Bos en Lommer een project in een stadsmoestuin lopen om een 18e eeuwse tuinboon te selecteren: de ‘Bos en Lommertuinboon’. Jan Velema (www.zaderij.nl) hoopt met dergelijke projecten een omwenteling bij de consument teweeg te brengen en de vraag naar duurzaam geteeld voedsel te realiseren.

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin – Het Hele Westland: week12 / 2015

Genieten op Keukenhof!

Genieten op Keukenhof!

Ode aan Vincent van Gogh

Ieder jaar opnieuw is het een verrassing welk thema Keukenhof aangrijpt om het park om te toveren tot het spectaculaire bollenparadijs, dat het steeds weer is. Dit jaar is gekozen voor Vincent van Gogh. In 2015 is het namelijk precies 125 jaar geleden, dat Vincent van Gogh (1853-1890) is gestorven. Niet alleen Keukenhof zet Van Gogh in de schijnwerpers. Overal in het land vinden er activiteiten plaats op plekken waar Vincent heeft gewerkt en geleefd. Er is zelfs door Keukenhof met de musea, waar zijn werk in bewaring of te zien is, een Van Gogh Tour opgezet. In het Van Gogh Museum in Amsterdam is een speciale tentoonstelling gewijd aan van Gogh en Munch (van de Schreeuw). In het Kröller Müller Museum in Otterlo kunt u genieten van de tentoonstelling ‘Van Gogh en Co’ en in het Noord-Brabants Museum in Den Bosch is een tentoonstelling van een aantal werken, maar is er ook aandacht voor het leven van de schilder. In de tuinen van deze musea bloeien er dit voorjaar daarom Van Gogh tulpen die er in het najaar door de tuinmannen van Keukenhof zijn geplant.
Op Keukenhof zelf zullen verwijzingen naar deze beroemde Nederlandse kunstenaar terug te vinden zijn in de talloze bloemenshows in het Oranje Nassau Paviljoen. Nieuw dit jaar is de Selfie-tuin met verschillende zelfportretten van de kunstenaar. Hoogtepunt is een bloembollenmozaïek van Vincent van Gogh van ruim 250 m2, waarin duizenden tulpen en blauwe druifjes zijn verwerkt. In de Walk of Fame bloeit “Vincent van Gogh” naast tulpen als ‘Rembrandt’ en ‘Jan Steen’. Deze gefranjerde tulp, die bloeit in mei, is roodbruin van kleur, bijna zwart bij weinig licht en ongeveer 50 tot 60 cm hoog. Er is geen relatie tussen de kleur van de ‘Van Goghtulp’ en de schilder. Van Gogh heeft zelf nooit tulpen geschilderd, maar hield wel veel van bloemen. Denkt u maar aan zijn schilderijen: ‘Amandelbloesem’; ‘Zonnebloemen’ en ‘Irissen’. Leuk detail is, dat Willem van Gogh, een nazaat van Vincent van Gogh, deze maand de 66e editie van Keukenhof in Lisse opent.
Er is trouwens nog een interessante samenwerking met een museum. In zowel het Frans Hals Museum in Haarlem als in Keukenhof is er extra aandacht voor de tulpenmanie in de 17e eeuw. Door verschillende presentaties zal het fascinerende verhaal van de tulpenwindhandel, waarbij Haarlem als centrum van de tulpenhandel een grote rol speelde, tot leven komen! Keukenhof is in 2015 geopend van 20 maart tot en met 17 mei.

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin – week 11 / 2015

IMG_9331

Moestuinieren is hot en hip!

Moestuinieren staat weer volop in de schijnwerpers. Gezond en veilig eten spelen hierbij een grote rol, maar hang naar vergeten groente en respect voor milieu en natuur zijn eveneens oorzaken van de toegenomen aandacht. Vooral in stedelijk gebied zijn projecten in ontwikkeling om aan de grote vraag naar het zelf telen van groente en fruit te kunnen voldoen De moestuin of nutstuin kent een lange geschiedenis. De eerste nutstuinen ontstonden toen de mens zich op een vaste plaats vestigde en een stuk grond bij zijn stulpje ‘omtuunde’ d.w.z. omheinde. Kijkend naar de oudheid zien we, dat volkeren zoals de Grieken, de Romeinen en Egyptenaren veelal planten teelden die ze konden eten of waaruit ze oliën voor allerlei doeleinden konden winnen. Van de Middeleeuwen is bekend, dat nutstuinen vooral bij kloosters en kastelen te vinden waren. Pas veel later komt grond beschikbaar voor de lagere groepen in de samenleving en is moestuinieren ook voor de gewone burger weggelegd. Nadat de aandacht voor moestuinieren in de loop van afgelopen eeuw tot een minimum was terug gelopen, zien we de laatste tijd, dat de moestuin, meer dan ooit, terug van weg geweest is. Ook in onze omgeving staat moestuinieren in de belangstelling. Als afdeling Westland organiseerden we vorig jaar in het kader van de Nationale Tuinweek samen met een aantal bedrijven en organisaties een wedstrijd om scholen te motiveren om een moestuin aan te leggen (tegel eruit, (moes)plant er in!). Dit jaar krijgt de wedstrijd een vervolg. Verder zijn er initiatieven om een Westlandse moestuin te ontwikkelen en is er op maandag 16 maart in Wijkcentrum Hooge Hasta, in Naaldwijk een avond om de belangstelling hiervoor te peilen. IJsbrand van Eendenburg, oud-beheerder van de Historische Tuin van het Westlands Streekmuseum, houdt zich ook nog steeds met dit onderwerp bezig. Hij en zijn partner Francisca Wubben zijn een van de acht koppels die in het programma van de EO, ‘Van Hollandse Bodem’ met elkaar de strijd in de moestuin aangaan. Een seizoen lang probeerden de deelnemers in het afgelopen jaar, op 500 vierkante meter, de mooiste bloemen, sappigste tomaten en smakelijkste groente te telen. Ook moesten ze van hun oogst lekkere gerechten maken, die ook in de uitslag mee telden. De eerste uitzending van dit programma is op 12 maart a.s. bij NPO1 om half 9. Plaats van de opname is kasteel Amerongen. Tooske Ragas presenteert het programma en chefkok Jonathan Karpathios en biologische kweker Dieneke Klompe jureren! Leuk!!

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin: week 10 / 2015

Pompoenen tijdens de Nationale Zomerbloemententoonstelling

Pompoenen tijdens de Nationale Zomerbloemententoonstelling

Een lust voor het oog, een streling voor de tong!

Pompoenen zijn er in allerlei soorten en maten, met en zonder wratten, sommige heel klein en andere weer reuzengroot. Ze zijn niet alleen mooi om te zien, maar u kunt de meeste ook nog eens tot allerlei heerlijke gerechten verwerken, zoals soep, salade, jam en puree. In totaal heeft Sander Sanders van Sanders Pompoenen en Exoten uit Sprangkapelle een kookboek samengesteld met daarin 1672 verschillende gerechten met deze groente uit de familie van de komkommerachtigen of wel de Cucurbitaceae. De jam van pompoen is trouwens heerlijk en ook pompoenwafeltjes zijn niet te versmaden. Dat Sander een lekkerbek is en gek op pompoenen bleek wel uit de presentatie die hij bij Groei & Bloei Westland heeft gehouden over de wereld van de pompoen en zijn vele exotische familieleden. Sander heeft een bedrijf dat gespecialiseerd is in de biologische teelt van exotische groenten en minstens 230 pompoensoorten. Leden van de familie van de komkommerachtigen, zoals komkommer, courgette, meloen en pompoen hebben bijna allemaal een tropische of een subtropische achtergrond en houden daarom van een beschutte plaats uit de wind. Om diezelfde reden kunt u de jonge planten van pompoen en kalebas pas na IJsheiligen buiten planten. Vele soorten pompoen passeerden de revue tijdens de presentatie: van de enorme ‘Atlantic Giant’ een pompoen die onder ideale omstandigheden exemplaren kan opleveren van wel 300 tot 400 kg tot een kleine pompoen zoals ‘Gold Nugget’ met een gewicht van rond de 700 gram; een niet rankende pompoen voor de kleine tuin. ‘Gold Nugget’ kan, aldus Sander, zelf in een teil of grote kuip groeien. Rouge vif d’Étampes is een bijzonder soort en heet ook wel assepoesterpompoen. Hij lijkt op de pompoen die de goede fee in het sprookje van Assepoester omtoverde tot een gouden koets. Ook Lady Godiva kwam nog in het verhaal voor; dit is een pompoen die genoemd is naar een adellijke dame die volgens de legende naakt op een paard door de straten van Coventry reed om haar man ertoe te bewegen de zware belastingen van het volk te verlichten. Muskaatpompoenen, zoals ‘Futsu Black rinded’ zijn, volgens Sander, de lekkerste soorten om te verwerken. Gevuld met krab of garnalen zijn ze zelfs bijzonder smakelijk. De bloemen van pompoen zijn trouwens even als die van courgettes eetbaar. U kunt ze vullen, frituren en er zelfs pudding van maken. Wilt u meer lezen over de presentatie, surf dan naar westland.groei.nl/ terugblik 2015/lezingen. Ik ga gauw een lekker recept voor mijn Butternut uitzoeken!
Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.