Blik op de tuin: week 48

De schoonheid van Camellia

Ook in eigen tuin bloeit op 28 november al een witte Camellia!

Ook in eigen tuin bloeit op 28 november al een witte Camellia!

Een fietstochtje naar het Staelduinse Bos deed me onverwachts belanden in een paradijs vol Camellia. In een kas aan de Staelduinlaan 2 in ’s-Gravenzande teelt kwekerij Jan Goeijenbier, op ambachtelijke wijze een zevental cultivars. Wat ik niet wist, is dat een heester als Camellia ook onder glas kan groeien. Stapt u als toevallige passant het warenhuis binnen, dan zult u, evenals ik, versteld staan van de vele prachtige soorten die dit jaar, door de weersomstandigheden, veel vroeger dan normaal in bloei staan. De meeste planten die u aantreft zijn door Jan zelf gestekt en opgekweekt. Het aan de wortel brengen van stek duurt tussen de 10 en 16 weken. Jan houdt zich trouwens al sinds 1992 met het vermeerderen en kweken van deze prachtige groenblijvende heester bezig en heeft daarom veel expertise opgebouwd. Behalve in struikvorm kweekt Jan ook cultivars die zijn opgebonden aan een bamboerek. Hierbij maakt hij gebruik van de eigenschap van sommige camelia’s die nogal uitwaaieren met hun takken.
Camellia is een geslacht uit de familie van de Theaceae en is door Carolus Linnaeus vernoemd naar de jezuïet en botanicus Georg Joseph Kamel, die in de 17e eeuw een werk over planten en geneeskundige planten op de Filipijnen schreef. Kamel was hier als missionaris naar toe gezonden. Voor wie het nog niet weet: Camellia heeft een wereldberoemd familielid: Camellia sinensis, de theeplant. Camellia japonica is, hoewel de naam anders suggereert van oorsprong afkomstig uit China en is aan het begin van de 18e eeuw naar Europa gekomen. De oudste exemplaren zijn in Europa te vinden in Campobello in Portugal, Caserta in Italië en in de botanische tuin van slot Pillnitz in Dresden, Duitsland. Rondom deze laatste Camellia die rond 1870 is geplant, is gezien zijn hoge leeftijd zelfs een kas gebouwd.
Jan teelt Camellia in diverse kleuren. Prachtig is Camellia japonica ‘Brushfield’s Yellow’. Deze cultivar heeft pioenvormige, witte bloemen met een zachtgeel hart, die volgens Jan, sterker is dan echt witte varianten. ‘William Bartlett’ is dubbelbloemig, tweekleurig met roze streepjes en is een schoonheid van de bovenste plank, evenals ‘Debbie’ met dubbele, roosachtige bloemen die dieproze zijn. U kunt Camellia niet alleen in de tuin, maar ook in een grote pot, gevuld met zure grond op een beschutte, niet te zonnige plaats op het balkon of terras zetten. Geïnteresseerd? In deze periode is de kwekerij elke eerste zaterdagochtend van de maand voor particulieren geopend. Meer informatie vindt u op http://www.camellialand.nl. Ook verkoop bij kerstmarkt Oude Kerk Naaldwijk!

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin – week 47 / 2014

Grassen in Staelduintuin!

Grassen in Staelduintuin!

|Verrassende grassen

Ook in het tweede weekend van november was het weer boven gemiddeld zacht. Een stukje fietsen was daarom een leuke onderbreking van de zondag. Het reisdoel was het Staelduinse Bos bij s’-Gravenzande. Dit bos is in de 19e eeuw als landgoed ingericht door de toenmalige eigenaar, de Jonkheer van Rijckevorsel. Via de Bonnenlaan en het Bonnenpad kom je met de fiets bij de ingang op de Oude Hooislag, waar ook het bezoekerscentrum d’Oude Koestal te vinden is. Hier is allerlei informatie over de natuur in dit prachtige stukje Westlands bos te vinden. Door het natuurlijke beheer van de stichting ‘Het Zuid-Hollands Landschap’ is in de afgelopen decennia een ruig stukje natuur ontstaan, waar dode bomen blijven liggen en schimmels, paddenstoelen en mossen zich thuis voelen. Het bos is vogelrijk en in de overgang naar de graslanden aan de bosrand zijn bijzondere vlinders waargenomen. Vooral in de herfst is het door al het verkleurend blad een feest in het bos, dat voornamelijk uit gemengd loofbos en eikenbos bestaat. In de directe nabijheid van het bezoekerscentrum is een prachtige tuin met diverse kamers aangelegd. Ik was er nog niet eerder geweest en was meer dan verrast door alles wat er groeit en bloeit. Interessant was de Staelduintuin. Dit stukje tuin stelt symbolisch de ontstaansgeschiedenis van de naam van het bos voor. Zogenaamde Staelvissers visten ooit in de vroegere Maasdelta, waar zich vroeger een duinzandrug bevond en later het bos is ontstaan. Deze vissers gebruikten staelen, houten staken, om hun netten mee vast te zetten. In de kruidentuin zijn allerlei kruiden geplant. Hier is ook het kleine bosdierenhotel (een insectenhotel) te vinden en een huisje, waar bijna zeker een kabouter is gehuisvest. In de tuin die aan de kruidentuin grenst, bevindt zich een kerkhof van allerlei boomstronken, dat bij kinderen zeker tot de verbeelding zal spreken. Het allermooist vind ik de grassentuin, ook wel het ‘Hof van Bezinning’. Dit is een prachtige tuin vol met grassen, riet en bijpassende vaste planten, waar de bezoeker op allerlei strategisch geplaatste zitjes even aan de hectiek van de dag kan ontsnappen. De meeste grassen waren al uitgebloeid, maar wat late miscanthus- en pennisetumsoorten bloeiden er nog lustig op los en vormden een warm contrast met het achterliggende bos en de rode pannen van het bezoekerscentrum. Ook in uw tuin kunnen grassen en riet voor een aangename aanvulling zorgen. Door hun grote verscheidenheid is er altijd wel een soort dat bij uw tuin past!
Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin – Het Hele Westland: week 46

SAM_5415.JPG-1

Nog meer herfstverkleuring!

Gouden Mariken

De maand oktober van dit jaar staat met een gemiddelde temperatuur van 13,4°C op de derde plaats in de top tien van warmste maanden sinds 1901. Normaal ligt de gemiddelde temperatuur op 10,7°C. Niet alleen oktober, maar ook bijna alle maanden van het jaar, behalve augustus, gaven een bovengemiddeld beeld te zien. Zoals het er nu naar uitziet, is, aldus het KNMI, de kans groot, dat 2014 het warmste jaar sinds het begin van de metingen zal zijn. Door de hoge temperaturen zijn de herfstkleuren van de bomen intens en zoals elk jaar verbaas ik me over mijn Ginkgo biloba ‘Mariken’ die in een korte periode ineens goudgele bladeren tevoorschijn tovert. Met op de achtergrond het wegkleurende, bijna zwarte blad van de blaasspirea, Physocarpus opulifolius ‘Diabolo’, lijkt het bijna of ‘Mariken’ licht geeft. Ginkgo biloba is een interessante boom met apart waaiervormig blad en is in onze taal bekend als Japanse notenboom of tempelboom. Hoewel de Nederlandse naam anders suggereert, komt Ginkgo biloba oorspronkelijk uit China. Het is een fossiele boom uit de orde der Ginkgoales, die miljoenen jaren geleden van grote betekenis was. Ginkgo biloba is de enige nog levende soort uit deze orde. Dit levende fossiel komt tegenwoordig in het wild alleen nog op enkele plaatsen in het oosten van China voor. Niet alleen dit maakt hem bijzonder, maar ook het gegeven, dat het eigenlijk geen boom, maar ook geen conifeer is. Vanuit China is de Ginkgo waarschijnlijk samen met het boeddhisme uit China in Japan terecht gekomen. Daar plantten boeddhistische priesters ze in hun tempeltuinen, vandaar de naam tempelboom. De Duitse arts en natuurwetenschapper Engelbert Kämpfer heeft de boom in 1712 voor het eerst beschreven en in 1730 kwam Ginkgo biloba naar Europa. Het oudste exemplaar in ons land is te vinden in de Oude Hortus in Utrecht en is geplant tussen 1723 en 1760. In de Leidse Hortus staat ook een schitterend exemplaar, dat rond 1785 is geplant. De cultivar ‘Mariken’ die in mijn tuin staat, is een Ginkgo biloba op stam en heeft een bolvormige, uitwaaierende kroon. Het is een langzaam groeiende boom voor in een kleine tuin, die het ook in een pot op het balkon of terras goed doet. De stamhoogte kan per exemplaar variëren. In de traditionele Chinese geneeskunde heeft Ginkgo grote waarde en de toepassingen zijn veelzijdig, zoals bij vergeetachtigheid en concentratieproblemen. De rijpe zaden van de vrouwelijke exemplaren kunt u eten, maar scheiden een onaangename geur van boterzuur af!

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin: week 45

Kleurige herfstbloeier!

Kleurige herfstbloeier!

In de tuin: over groeien en bloeien!

De klok is weer een uur achteruit gezet en het is wintertijd, maar de natuur trekt zich daar voorlopig niets van aan. Hoewel de tuin op zijn retour is en de herfst zijn intrede heeft gedaan, beleven tal van planten een opleving. Rosa ‘Just Joey’ staat in bloei, Viola odorata heeft er ook weer zin in en tal van andere vaste planten vertonen nog een laatste groeistuip. Daarnaast bloeien de herfstbloeiende soorten er lustig op los en zorgen voor mooie combinaties, zoals de rode, glanzende appeltjes van Malus ‘Red Sentinel’ met de helrode bloemen van Salvia microphylla ‘Royal Bumble’. Ik ben Salvia steeds meer gaan waarderen, zeker de soorten die de laatste winters goed hebben doorstaan. ‘Royal Bumble’ is er daar één van. De winter goed doorkomen is niet zijn enige goede eigenschap, want behalve dat de kleur prachtig is, bloeit deze kanjer van juni tot november. Het enige waar deze Salvia hekel aan heeft is natte voeten, die kunnen hem in de winter letterlijk de das om doen! Salvia microphylla ‘Cerro Potosi’, een dieproze beauty, is onder de juiste omstandigheden ook winterhard en is eveneens een lange bloeier. Ik ben ook dol op herfstasters. Hun kleuren combineren fantastisch met het wegkleurende blad van bomen en struiken. Vooral de diverse blauwtinten zijn spannend! Ik heb ook een nieuwe ster aan het firmament ontdekt: Leonotis leonurus of wel leeuwenstaart. Het is een geweldige plant die met fraaie oranje (onze nationale kleur) bloemen nu nog bloeit. Van oorsprong komt deze half winterharde plant uit Zuid-Afrika, dat betekent, dat hij een matige winter kan doorstaan. Deze plant staat ook bekend als ‘wild dagga’, een andere naam voor wilde cannabis. De bladeren en bloemen schijnen een euforische werking te hebben De Zuid-Afrikaanse Hottentotten en Bosjesmannen rookten de knoppen en de kleverige, aromatische bladen namelijk om in een roes te komen. Ook Leonotis leonurus houdt niet van een te natte standplaats in de winter, maar met wat winterbescherming moet hij zich kunnen handhaven. Op hoop van zegen dan maar!
Het is trouwens altijd afwachten hoe planten in de tuin de winter doorkomen, zeker als u in het najaar het een en ander hebt verplant. Ik moet u zeggen, ik ben ook lekker bezig geweest. Met de nodige inspanning heb ik twee struiken verzet en een enorme Viburnum tinus tot op de grond afgezaagd. Altijd weer spannend of ze in het volgende tuinseizoen weer doen, wat ik ze graag zie doen: groeien en bloeien!

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin – Het Hele Westland: week 43

Tuinbaas Henny tussen de sneeuwklokjes

Tuinbaas Henny tussen de sneeuwklokjes

Het levenswerk van Jonkheer van Sypesteyn

Naast tuinieren ben ik ook gek op tuingeschiedenis. Daarom was de presentatie van tuinbaas Henny van der Wilt bij Groei & Bloei Westland op donderdag 9 oktober jl. ‘een spekkie naar mijn bekkie’. Laatst vertelde ik u al over Ridderhofstad Hindersteyn, maar nu waren de tuinen van kasteel-museum Sypesteyn onderwerp van gesprek. Degene die zich tuinbaas van een kasteeltuin of buitenplaats mag noemen, heeft een eeuwenoud beroep, dat veel verantwoordelijkheid met zich meebrengt. De tuinbaas is een vakman die de hoogste graad van perfectie nastreeft. Mevrouw Henny van der Wilt is zo’n tuinbaas en is lid van het Gilde van Tuinbazen, dat uit 75 heren en slechts 3 dames bestaat. Een tuinbaas is meer dan alleen een hovenier, want hij of zij bewaakt het historisch ontwerp van park of tuin, zorgt voor continuïteit in het beheer en is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken. Henny van der Wilt voert al meer dan 20 jaar het beheer over de tuinen van Sypesteyn en doet dat met een kleine groep vrijwilligers.
Sypesteyn is gelegen in Loosdrecht. Zowel de tuinen als het kasteel dateren uit het begin van 1900, hoewel het oog iets anders doet denken. Jonkheer Henri van Sypesteyn was de laatste mannelijke telg van zijn familie en maakte de realisatie van tuinen en kasteel tot zijn levenswerk. Zijn hele fortuin is er aan op gegaan. Hij wilde op de oude fundamenten van het huis Sypesteyn een totale reconstructie van het stamslot, inclusief het oorspronkelijke grachtenstelsel, realiseren. Een aquarel van schilder Jan de Beyer (1703 – 1785) heeft hierbij tot voorbeeld gediend. Niets liet Jonkheer Henri aan het toeval over, want hij bestudeerde niet alleen de geschiedenis van het Nederlandse kasteel, maar studeerde ook jarenlang op de geschiedenis van de tuinkunst. Zowel bij de bouw van het kasteel als de aanleg van de tuinen gebruikte hij het liefst authentieke materialen. Oude handgevormde bakstenen, zestiende-eeuwse smeedijzeren hekken en allerlei oude tuinornamenten vonden hun weg naar het te realiseren complex. Helemaal afgebouwd is het kasteel helaas niet. Hieraan liggen o.a. financiële problemen ten grondslag, maar wellicht ook de ouderdom van de Jonkheer die op 79-jarige leeftijd in 1937 overleed. Sinds 1991 is het kasteelcomplex beschermd monument en vanaf 1994 is een nooit afgebouwde toren afgebouwd en is een begin gemaakt met de restauratie van de hoofd- en bijgebouwen. Het verslag van de presentatie is te vinden op westland.groei.nl onder terugblik 2014/lezingen. De tuinen en het kasteel zijn open voor publiek: http://www.sypesteyn.nl.

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.