Blik op de tuin: week 39

Permacultuur en tuinieren

Blij met Hedera

Blij met Hedera


Op donderdag 11 september jl. was Rutger Spoelstra, architect uit Delft te gast bij Groei & Bloei Westland om wat te vertellen over Permacultuur. Bij het horen van dit woord hebt u waarschijnlijk niet direct voor ogen, wat hiervan de precieze betekenis is. Enige uitleg is daarom op zijn plaats. Het woord is afgeleid van permanente agricultuur. Deze ontwerpmethode is in de jaren ’70 van de vorige eeuw ontwikkeld door de Australiërs Bill Mollison en David Holmgren. De methode is gestoeld op het op duurzame wijze omgaan met grondstoffen uit de natuur en alles wat met de natuur van doen heeft. Het is een manier van denken die veel verder gaat dan alleen tuinieren. De principes van permacultuur zijn overal toepasbaar en zijn er op gericht om al samenwerkend met de natuur een maximum aan productie te bereiken met een minimum aan energie. Eigenlijk is het een methode die de mens al duizenden jaren toepast. Nu is er echter een theorie omheen gebouwd die het verspreiden van het idee achter permacultuur mogelijk maakt.
Permacultuur is geboren uit observatie van de natuur. Door de natuur nieuwsgierig, leergierig en empatisch te benaderen, kan de mens waarnemen wat de natuur te vertellen heeft. Deze observatie heeft geresulteerd in een aantal ethische principes, zoals zorg voor de aarde; zorg voor de mens; eerlijk delen van de schatten van de aarde (grondstoffen ), ook met het oog op toekomstige generaties.
Bij het toepassen van permacultuur op de inrichting van de eigen (moes)tuin is het belangrijk om alle elementen evenwichtig te plaatsen en te relateren. Ook is het van belang kringlopen te sluiten, verspilling van energie te voorkomen, zo min mogelijk afval te produceren of dit via de composthoop om te zetten. Overbodige materialen, zoals stoeptegels en stenen kunt u gebruiken bij de aanleg van keerwand en kruidenspiralen.
In een permacultuurtuin is er sprake van een gezonde bodem met veel bodemleven met de juiste plant op de juiste plaats. Er is grote diversiteit op het gebied van beplanting en er is sprake van samenwerking van de mens met dieren, vogels, insecten en planten. Denkt u hierbij aan de aanwezigheid van nestkasten, egelhuisjes en insectenhotels. Ook is er plaats voor patronen uit de natuur, zoals de eerder genoemde kruidenspiraal. Planten in een dergelijke tuin versterken elkaar en vormen een evenwichtige samenleving, waarin ze elk hun eigen functie hebben. Het integrale verslag van de lezing is te vinden op: westland.groei.nl onder terugblik 2014.

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin: week 38

Jammie!

Jammie!

Framboos maakt (Fram)blij!

Heerlijke, grote frambozen hangen er, in lange rijen en u kunt ze zelf plukken. Al een tijdje is aan de Zwartendijk 11 in Monster Plukkerij Framblij te vinden. Het is een bedrijf, dat diverse soorten biologisch fruit voor pluk en verkoop onder glas teelt. Naast frambozen, kunt u er ook bramen, zwarte en rode bessen plukken. De Plukkerij is gedurende het hele zomerseizoen en mogelijk nog langer, op woensdagmiddag van 14.00 – 16.00 uur geopend en op zaterdag van 10.00 – 12.00 uur. Het is niet alleen leuk om zelf uw frambozen te plukken, maar ze zijn ook nog eens heerlijk van smaak. Hebt u er een geproefd, dan is het heel moeilijk om er vanaf te blijven. De Framblij teelt Rubus idaeus ‘Kwanza’. De vruchten van deze opgaande frambozenstruik zijn zeer groot en hebben een mooie, heldere dieprode kleur. Sommige vruchten zijn zo groot als een aardbei en wegen tussen de 9 en 10 gram. De smaak is verrukkelijk en u kunt het fruit ook lang bewaren. Zoals gezegd is de teelt biologisch en het voordeel van telen onder glas is, volgens teler Bruinsma, dat het gewas niet aan weersinvloeden, zoals hagel, regen en wind onderhevig is. Ziekten en plagen kent het gewas bijna niet en met biologische bestrijding is een en ander prima op te vangen. Leuke bijkomstigheid is, dat er bij de Framblij ook frambozenhoning te koop is. Deze honing is afkomstig van de bijen van Marja van den Ende van de Pluktuin aan de Kleine Achterweg, die bij de Framblij een aantal bijenkisten heeft staan. Naast honing kunt u van frambozen trouwens ook heerlijke jam maken en wat denkt u van een heerlijke frambozentaart?
U kunt in uw eigen tuin natuurlijk ook frambozen telen, de teelt is niet al te ingewikkeld. Een framboos houdt van een beschutte, zonnige plaats en staat graag in humusrijke, niet te vochtige grond. Naast de zomerframboos is er de herfstvariant. De zomerframboos oogst u in juni en juli en de herfstframboos later in het seizoen. De framboos is als voedsel al eeuwenlang bekend. De cultivatie van framboos gaat terug tot de Middeleeuwen en ook op medicinaal gebied kende geleerden, als Dodonaeus, de framboos geneeskrachtige eigenschappen toe. Hij schreef frambozen een mengsel met honing tegen o.a. ooginfecties voor. Dat is niet zo gek, want een framboos bevat een zeer hoge concentratie antioxidanten, magnesium, vitamine B11, B6 en B2. Vindt u zelf telen te ingewikkeld? Dan weet u nu de oplossing!

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin: week 37

Laatste IMG_1778Vakantieblik: De tuinen van Madeira (4)

Het is zeker geen noodzaak om tijdens een verblijf op Madeira een botanische tuin te bezoeken. Madeira is namelijk zelf al één grote botanische tuin en heeft niet voor niets de bijnaam: eiland van de eeuwige lente. Naast de talloze inheemse planten, zoals de prachtige Musschia aurea, goudklokje van Madeira (familie van Campanula), is de Madeirese flora rijk aan (sub)tropische planten uit heel de wereld. De reden waarom al die planten het hier zo goed doen is vooral te danken aan de gunstige geografische ligging van het eiland t.o.v. de warme Golfstroom en ook het bergachtige karakter speelt hierin een rol. Sommige van de uitheemse planten zijn om hun schoonheid hier terecht gekomen. Sommige met een bepaald doel zoals Eucalyptus globulus, de blauwe gomboom. Deze boom lijkt niet op de eucalyptus die bij ons meer bekend is: Eucalyptus gunnii. De bladeren van de blauwe gomboom zijn langwerpig en sikkelvormig en lijken op de bladeren van de wilg, die van gunnii zijn rond. De blauwe gomboom is lid van de mirtefamilie en dat kunt u goed zien aan de bloemetjes. In de jaren dertig van de vorige eeuw is deze boom, die uit Australië komt, hier volop aangeplant om de vele weidegebieden opnieuw te bebossen en erosie tegen te gaan. De heerlijke geur van deze Eucalyptus komt u daarom op vele plekken op het eiland tegen. Prachtig is trouwens ook Eucalyptus ficifolia, de rode gomboom met schitterende rode bloemen, die tegenwoordig onder het geslacht Corymbia valt.
Toch zou het jammer zijn als u de botanische tuinen links laat liggen, want ze zijn zonder meer de moeite waard en wereldwijd bekend. Een van de mooiste botanische tuinen is te vinden in de hoofdstad Funchal. De Jardim Botanico ligt op een hoogte van 300 meter en biedt een prachtig overzicht van wat er op het eiland zoal groeit en bloeit. Ook het uitzicht is spectaculair en door de terrassen, waarop de tuin is aangelegd, krijgt deze een bijzondere sfeer. De tuin is oorspronkelijk ontworpen door de Schot William Reid en kreeg in 1960 de status van botanische tuin. Naast succulenten is er ook een interessante collectie palmen en vooral de kruidentuin is een lust voor het oog. Midden in de stad is een mooie stadstuin: de Jardim municipal. Hier zijn bomen te vinden, zoals de Jacaranda en de Kapokboom. Verder moet u zeker de Palheiro tuin, Blandy’s Garden, niet overslaan. Deze staat bekend om zijn prachtige collectie subtropische planten!

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin : week 36

Vakantieblik: De warme en de koele kant van Madeira (3)

Cup of Gold

Cup of Gold

Waar u ook op het eiland Madeira staat, overal is wel het magische blauw van de Atlantische oceaan te ontwaren, volgens sommige bewoners van het eiland zelfs tot vervelens toe. Er van uitgaande dat de blauwe kleur van de zee een koele kleur is, vertegenwoordigen de oranje daken van de huizen, die tegen de oranjebruine berghellingen neergesmeten lijken, de warme tinten van het kleurenspectrum. Ook het eiland heeft, als je naar temperatuur en weersomstandigheden kijkt, een koele en een warme kant. De planten op het eiland zijn op een zelfde manier in te delen. Prachtig zijn de vele blauwe en witte Agapanthus, Afrikaanse lelie, die vaak kilometerslang de bermen van smalle, Madeirese bergweggetjes versieren, soms vergezeld door enorme blauwe hortensia’s. Ter verhoging van de feestvreugde staat er, zo hier en daar, ook nog eens wat oranje Crocosmia of gele Hedychium gardnerianum, gemberlelie tussen. Die slingerende bergwegen deden me denken aan de wegen op het noordereiland van Nieuw-Zeeland waar Agapanthus zich, als uitheemse plant ook ongebreideld heeft vermeerderd. Dit bolgewas treft u ook aan in de nabijheid van levadas, de irrigatiekanalen die vanaf de bergen hun weg naar beneden vinden en komt tot een hoogte van wel 1000 meter voor. Houdt u meer van warme kleuren dan zult u vast, net als ik, betoverd zijn door de bloemenpracht van de oranjerode vlamboom, Brachychiton acerifolium. Bijna nog mooier is Spathodea campanulata, de Afrikaanse tulpenboom, een blikvanger met enorme, oranje, tulpachtige bloemen die in grote clusters bloeit. Is geel meer uw kleur? Dan zult u, zeker weten, vallen voor de schoonheid van Solandra maxima, de reuzenklimtrompet (Cup of Gold). Deze verhoutende klimplant heeft gele, kelkvormige bloemen met paarsbruine strepen die naar het binnenste van de bloem wijzen. In dit rijtje moeten we zeker de driekleurige frangipani niet vergeten: Plumeria tricolor. Deze plant die van oorsprong uit Mexico komt, is op diverse plekken op het eiland en in particuliere tuinen te vinden. Op de markt in Funchal heb ik de rode variant gekocht, de rubra. Ik ben benieuwd of hij het in ons koude kikkerlandje zal doen? Wat ik gelezen heb, is dat hij in ons land als kuipplant goed te houden is, als hij het maar lekker warm heeft, niet teveel water krijgt en in een goed doorlatend grondmengsel staat! Overigens groeien al die subtropische en tropische planten niet van nature op Madeira, maar zijn ooit door de Portugezen naar Madeira gebracht om aan het Europese en Portugese klimaat te wennen!

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin: week 35

Levada op hoogte in Madeira!

Levada op hoogte in Madeira!

IMG_1275Vakantieblik: Madeira, my dear (2)

Als u me zou vragen om vijf karakteristieke kenmerken van Madeira te noemen – ik was daar namelijk een aantal dagen – dan zou ik antwoorden: duizelingwekkende dieptes, steile en begroeide berghellingen, botanische snoeptrommel, oranje daken en levadas. Vooral levadas zijn kenmerkend voor dit bergachtige eiland en spelen een belangrijke rol in het dagelijks leven van de Madeirees. Het zijn betonnen irrigatiekanalen die er voor zorgen dat het water dat jaarlijks in de bergen valt, op een gecontroleerde manier terecht komt op die plekken waar de gewassen groeien. Ooit zijn kolonisten met de aanleg van dit irrigatiesysteem begonnen en in de jaren zestig van de vorige eeuw is het afgerond. Levadeiros zorgen voor het onderhoud van het systeem en in de dorpjes op de hellingen regelen zij, door het openen en sluiten van allerlei sluisjes, dat iedereen op een bepaalde tijd in de week het bergwater op zijn akkertje krijgt. Het werk van een levadeiro is een niet te onderschatten taak, vooral omdat hiervan vele oogsten en indirect het wel en wee van de eilandbewoners afhangt. Het leuke van de levadas is, dat u er als toerist prachtige wandelingen langs kunt maken én dat juist hier veel van de inheemse planten van Madeira te vinden zijn. Een van de bekendste levadawandelingen begint bij Ribeiro Frio in het Laurisilva woud dat sinds 1999 Unesco werelderfgoed is. Dit bijzondere woud bestrijkt ongeveer 16 procent van Madeira en is het grootste nog bestaande laurierwoud in de wereld. Hier groeien o.a. stinklaurier, Ocotea foetens en de Canarische laurier, Laurus novocanariensis. In het woud is tot een hoogte van 1500 meter ook Geranium maderense inheems, het is een inmiddels veelvuldig gecultiveerde Geranium die lang geleden ook al zijn weg naar ons land heeft weten te vinden. Helaas is Geranium maderense een kortlevende plant die het eerste jaar blad ontwikkelt en meestal in het tweede jaar bloeit. Omdat hij voldoende zaden maakt, kunt u er gelukkig zelf voor zorgen, dat u de jaren daarop weer van deze Madeirese schoonheid kunt genieten. De plant heeft mooi ingesneden, grote bladeren en prachtige dieproze bloemen.
Naast het gewone vingerhoedskruid groeit hier ook het prachtige vingerhoedskruid, Digitalis sceptrum. Dit kruid is tegenwoordig zeldzaam. Het is een prachtige goudgele toorts, die de omvang van een struik heeft. Een van de mooiste inheemse planten, de Trots van Madeira of wel de blauwbloeiende Echium candicans was helaas al uitgebloeid, maar je kunt nou eenmaal niet alles hebben!

Anneke

T @blikopdetuin

Blik op de tuin – Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.