Blik op de tuin – Het Hele Westland: week 9/ 2014

Global Seed Vault Spitsbergen

Global Seed Vault Spitsbergen

Zonder zaad geen toekomst

Regelmatig houdt de Global Crop Diversity Trust, een wereldwijde stichting voor voedselveiligheid, mij via een nieuwsbrief op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van de wereldwijde voedselvoorziening. Deze stichting is ook verantwoordelijk voor de wereldzaadbank op Spitsbergen, die tot doel heeft zaden van zo veel mogelijk rassen van (voedsel)gewassen op te slaan. Deze zaadbank bevindt zich op 120 meter diep in een berg in het ijs en op ongeveer 130 meter boven zeeniveau, zodat deze alle mogelijke scenario’s kan doorstaan. De onverminderde groei van de wereldbevolking, de rijzende temperaturen met de daaruit voortkomende veranderingen van het klimaat hebben grote invloed op de productie van voedsel. Daarom pleit de stichting voor een duurzame voedselvoorziening met een grote gewasdiversiteit en diversiteit binnen de gewassen. In de laatste nieuwsbrief van januari stond geschreven, dat door de opwarming van de aarde de rijstproductie aanzienlijk afneemt, terwijl er juist door de groei van de wereldbevolking meer nodig is. Dit zelfde geldt voor de productie van aardappels. Wist u trouwens, dat er meer dan 200.000 verschillende soorten rijst bestaan en meer dan 4.000 verschillende eetbare aardappels en dat de meeste aardappelsoorten ontwikkeld zijn door boeren in het Andesgebergte in Zuid-Amerika? Die aantallen klinken misschien goed, maar v.w.b. de aardappel zijn al die verschillende soorten en vooral de wilde hard nodig om soorten te ontwikkelen, die immuun zijn voor bestaande ziektes, zoals de aardappelziekte, maar ook nieuwe ziektes en insecten die de opwarming van de aarde met zich mee brengt. Juist de productie van die wilde aardappels staat tegenwoordig onder druk. Door de opwarming van de aarde trekken de boeren steeds hoger het Andesgebergte in om hun product te kweken, maar het kweken ervan is slechts tot een bepaalde hoogte mogelijk. Om het behoud van deze soorten te waarborgen zijn er duizenden exemplaren van deze aardappels opgeslagen in het International Potato Center in Peru maar sinds 2011 ook op Spitsbergen, gelukkig maar!
Mocht u dichter bij huis wat meer willen leren over zaad en het opkweken en telen van gewassen, dan doet u er goed aan eens een bezoek te brengen aan het Nationaal Saet & Cruyt Museum in Andijk. In een permanente tentoonstelling kunt u daar de natuurlijke cyclus van het zaad, de geschiedenis en het zaadvak in Nederland bekijken. Aandacht is er ook voor moderne methoden van zaadveredeling. Het museum is van mei tot en met september geopend van donderdag tot en met zondag. http://www.saetencruyt.nl/saetencruyt.nl

Anneke

T @blikopdetuin

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin: week 8/ 2014

Bezwaarde aarde

Duurzaam omgaan met (de) aarde!

Duurzaam omgaan met (de) aarde!

Aan het einde van volgende week begint de meteorologische lente en breekt voor de tuiniers onder ons het moment aan om de tuin een flinke opruimbeurt te geven. Na het opruimen van de borders strooi ik compost en rondom struiken met een kalkarme achtergrond breng ik jaarlijks een bedje van tuinturf aan. Mijn kuipplanten zet ik in nieuwe potgrond en hoop ze daarmee een goede start voor het nieuwe seizoen te geven. Maar ik voel me eigenlijk bij voorbaat bezwaard en ik zal aan u uitleggen waarom! Een van mijn zoons wees me op een uitzending van de Keuringsdienst van Waarde over potgrond. Hij was zo onder de indruk van de uitzending, dat hij me bijna verbood om nog potgrond te kopen. In de uitzending gingen de reporters op zoek naar de herkomst van grondstoffen die in potgrond zijn verwerkt, maar ook naar de samenstelling van diverse soorten potgrondmengsels, zoals mediterrane potgrond, cactuspotgrond e.a. Potgrond is een mengsel van verschillende grondstoffen, waarvan de basis verteerd veenmos is. Het meeste veen komt uit Scandinavië, Rusland en de Baltische Staten. Veenmos maakt onderdeel uit van een uniek ecosysteem. Dit bijzondere plantje sterft aan de onderkant af en groeit tegelijkertijd aan de bovenkant door. Het plantje groeit 1 mm per jaar en het duurt 8.000 – 9.000 jaar totdat er zich een laag hoogveen heeft gevormd. In ons land zijn veenmoerasgebieden vanaf de Middeleeuwen ontgonnen en is het veen als turf opgestookt. Verder zijn deze gronden, waar mogelijk, in cultuur gebracht ten behoeve van de landbouw. De veenmoerasgebieden die er in ons land nu nog zijn, vallen onder de wet natuurbescherming. Des te schrijnender is het daarom, dat er door het strategische belang van deze grondstof voor onze land- en tuinbouw door de vervening in landen als Estland eigenlijk een ecologische ramp ontstaat. Van de 9.000.000 kilo in Estland afgegraven veen gaat per jaar een derde naar ons land. Veengebieden zijn te vergelijken met fossiele brandstoffen. Door deze af te graven komt veel Co2 vrij en is het effect hiervan is te vergelijken met het kappen van regenwoud, waar in de eeuwenoude bomen ook veel koolstof is opgeslagen. Gelukkig is er de laatste jaren een trend op gang te komen om het gebruik van deze grondstof in potgrond drastisch terug te brengen en zijn fabrikanten terecht op zoek naar duurzame alternatieven, zoals gecomposteerde schors, schors¬compost en houtvezels. Dat neemt niet weg, dat ik me nog steeds bezwaard voel!

Anneke

T @blikopdetuin

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin – week 7/ 2014

Zaad anders bekeken

Zeekokosnoot

Zeekokosnoot


Als tuinliefhebber staat u vast en zeker eerder stil bij een plant dan bij het zaad, dat de plant voortbrengt. Des te interessanter is daarom de tentoonstelling ‘Zaad anders bekeken’, die tot en met 15 februari, dus het einde van deze week te bezichtigen is in het Boomkwekerijmuseum in Boskoop. In deze tentoonstelling staat het zaad van planten centraal en kunt u ontdekken, dat zaad niet alleen prachtige verschijningsvormen heeft, maar ook verschillende toepassingen en wijzen van verspreiding kent.
Het meest verrassend vond ik de zaaddoos van de coco de mer, de zeekokosnoot (Lodoicea maldivensis), een lid van de familie van de palmen. Deze enorme zaaddoos, de grootste ter wereld, met een diameter van ca. 40 centimeter deed me denken aan de onderkant van een vrouwenlichaam. Ik ben niet de enige die dit dacht, want zeelieden die deze vrucht voor het eerst op de Indische Oceaan tegenkwamen, vergeleken hem met het achterwerk van een vrouw. Omdat de vrucht op zee dreef, dacht men in eerste instantie, dat deze afkomstig was van een boom in zee, totdat in 1768 een Franse expeditie de herkomst ervan ontdekte. Coco de mer komt alleen voor op de Seychellen en wel op het eiland Praslin in een diep ondoordringbaar oerwoud in de Vallee du Mai. Het gewicht van de vrucht ligt tussen de 15 en 25 kilogram en elke vrucht bevat slechts één enkel zaad. De vrucht is zeldzaam en beschermd en inmiddels hét symbool van de Seychellen.
Dat zaden ook zeer giftig kunnen zijn, bleek uit het verhaal over het paternosterboontje, het zaad van
Abrus precatorius, een klimplant die van oorsprong uit Indonesië komt, maar zich verspreid heeft over tal van (sub)tropische gebieden. Omdat het boontje een prachtige kleur heeft, is het een mooi materiaal om kettingen van te rijgen en zijn er zelfs rozenkransen van gemaakt, vandaar de naam paternosterboon. Een andere naam voor dit boontje is weesboontje en dat is niet voor niets. Het gif dat onder de harde schil verborgen zit, is zwaar giftig en is menig rijger van kettingen fataal geworden. Toevallig liepen we ook nog iemand tegen het lijf, die al zijn leven lang met de handel in zaad bezig is geweest. Hij kon ons van alles vertellen over een wanddecoratie vol met al dan niet gepilleerd (precisie) zaad; dit is zaad in de vorm van een pil al dan niet met een additionele stof om het zaad beter zaaibaar te maken: http://www.boomkwekerijmuseum.nl.

Anneke

T @blikopdetuin

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin: week 6/ 2014

Een Antipodehyacintenglas: zeer bijzonder!

Een Antipodehyacintenglas: zeer bijzonder!

De nostalgie van het (bloem)bollenglas

Als ik er op tijd aan denk, dan zet ik in de winter wel eens een hyacint op glas. Misschien uit nostalgie, want ik kan me herinneren, dat mijn ouders dat vroeger ook deden. Ik wist trouwens tot voor kort niet, dat er een club van bloembollenglazenverzamelaars is en dat mijn kleine verzameling van drie verschillende hyacintenglazen schril afsteekt bij die van de ware verzamelaar. Een van de leden van die club, Kees Langeveld, gaf op zondag 19 januari een lezing over dit onderwerp in de Leidse Hortus. Het gebruik van bloembollenglazen dateert al uit de 16e eeuw. Dit is te staven door de vermeldingen in oude ‘kruydboeken’ en afbeeldingen op antieke tegeltableaus. Het gebruik van bloembollenglazen was ooit bedoeld om in de winter bloemen in de huiskamer te hebben. Bijkomende vreugde was het aanschouwen van het wonder van de natuur d.w.z. het spruiten van de wortels van de bloembol. De meeste oude afbeeldingen zijn van hyacinten op glas. Het gaat hier meestal om Hyacinthus orientalis, die zijn oorsprong vindt in Klein-Azië. Rond 1560 kwamen de eerste hyacintenbollen o.a. via Mathias de Lobel naar de Lage landen. Bij de eerste beplanting van de Hortus in 1594 door Clusius zullen daarom zeker hyacinten geplant zijn. In de 18e eeuw was vooral de dubbele hyacint heel populair en was er zelfs sprake van een hyacintengekte, zoals bij de tulp, de tulpengekte. Juist de mogelijkheid om de bloei van hyacinten op glas of pot te vervroegen, droeg bij aan de populariteit van dit bolgewas. Het gebruik van bollenglazen is internationaal en in allerlei oude catalogi staan ze beschreven of afgebeeld, zoals in de catalogus van de Noor Ip Olufsen Weyse uit 1763. Vooral hyacintenglazen komen in allerlei modellen, maten en kleuren voor, al dan niet versierd of geëmailleerd. Het meest interessant is het zogenaamde antipodeglas, waarin één hyacint omlaag groeit en een andere gewoon omhoog. Bollenglazen kunnen mond geblazen of machinaal geperst zijn. Mond geblazen glazen zijn te herkennen aan het pontilmerk (zand- of glaspontil); dit is een afdruk van een gereedschap, dat glasblazers gebruiken. Helaas ben ik nu te laat voor mijn hyacint op glas. De beste tijd om de geprepareerde bol in het glas te plaatsen is oktober; hierna dient u het glas koel en donker weg te zetten om rond de kerst te kunnen genieten van een bol in bloei. Verzamelaar Patricia Coccoris heeft trouwens een mooi boek over dit onderwerp geschreven: ‘The Curious History of the Bulb Vase’!! (Foto van Wim Granneman: http://www.kennemerend.nl/holland1.html).

Anneke

T @blikopdetuin

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin – week 5/ 2014

dbc66430b8Fleur de buurt op met Buurt in Uitvoering/maak uw buurt tot tuinreservaat!

Tot vorig jaar had ik nog nooit van Buurt in Uitvoering gehoord. Toen Groei & Bloei Westland vorig jaar i.s.m. ‘Tuinreservaten’ van Vara’s Vroege Vogels de Tuinsafari, een wandeling door tuinreservaten organiseerde, zijn echter de eerste contacten gelegd. Eigenlijk is het jammer, dat de doorsneeburger (bijna) niets af weet van dit bijzondere participatietraject, dat aan inwoners van Westland de mogelijkheid biedt om een stukje openbare ruimte in beheer te nemen. Nu hoor ik u denken: burgers, openbare ruimte, dat is toch de taak van de gemeente? In tijden dat de motor van de economie goed draait, zou ik het volledig met u eens zijn, maar het ligt nu anders. Door gemeentelijke bezuinigen staat ook het ‘groen’ onder druk en zijn er allerlei maatregelen genomen om de kosten te drukken. Een er van is bijvoorbeeld het weghalen van plantenbakken uit de kernen en dat zijn nu juist elementen die er voor zorgen dat een omgeving een fleurige uitstraling krijgt.
Door samenwerking met de mensen van het project was het vorig jaar niet alleen mogelijk om in Wateringen de plantenbakken terug te plaatsen, maar zijn ze beplant en onderhouden door een plaatselijke bloemist. Ik hoop trouwens, dat dit in 2014 ook weer gebeurt. Het geld bij de gemeente ontbreekt, dus zullen we als burgers of we het nu willen of niet mee moeten participeren in het leefbaar houden van de directe omgeving.
Buurt in Uitvoering kan daar een handje bij helpen. In Wateringen resulteerde de samenwerking verder nog in het beplanten van de boomspiegels op het Plein en het aanpakken van de entree van het Kamrad. Een aantal vrijwilligers stak samen met bewoners van het Kamrad de handen uit de mouwen om de klus te klaren. Buurt in Uitvoering zorgde voor de materialen en het voorbewerken van de grond.
Om nog eens duidelijk te maken, wat het participatieproject allemaal kan betekenen, kwamen op 16 januari jl. André van Westbroek en Marieke van der Meer bij afdeling Westland op bezoek. Tijdens een presentatie ging André, teamleider van Wijkbeheer in op de mogelijkheden van Buurt in Uitvoering, maar hij liet ook zien wel projecten al zijn uitgevoerd. Het totaal ligt in bijna anderhalf jaar op 125 en dat is een aantal, waarvan ik vind, dat een complimentje meer dan op zijn plaats is; dus bij dezen!! Meer weten of ook de mouwen uit de handen willen steken? Ga dan naar: http://www.buurtinuitvoering.nl. Het verslag van de avond is te vinden op westland.groei.nl – terugblik!

Anneke

T @blikopdetuin

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.