Blik op de tuin : week 4 – 2013

De eigengemaakte vliesdoekzak: een fluitje van een cent! 

Met de aanslag in het hoofd die de periode van vorst in de vorige winter op de tuin heeft gehad, vroeg ik me af hoe ik op simpele wijze bepaalde planten tegen de vorst zou kunnen beschermen.

Natuurlijk waren de omstandigheden toen extreem en was de natuur zijn tijd ver vooruit, maar de schade aan de knoppen van mijn camelia’s zal ik niet gauw vergeten. Nu zijn er bij tuincentra en aanverwante bedrijven allerlei winterhoezen te koop, maar die vind ik eigenlijk vrij prijzig. Ze zien er heel mooi uit en zijn zeker geschikt voor olijfbomen, palmen en andere groenblijvende planten en bomen. Vooral belangrijk is, dat de hoezen er voor zorgen dat de bladeren in de winter niet uitdrogen. In het bijzonder zon en koude wind zijn de veroorzakers van het uitdrogen c.q. het bevriezen van eerdergenoemde planten. Groenblijvende planten zijn namelijk in de winter niet in rust, dat betekent dat de verdamping van deze planten gewoon doorgaat. Vriest het ’s nachts flink en schijnt overdag de zon, dan is het dus verstandig om kwetsbare planten af te dekken.

Dat afdekken kunt u natuurlijk ook met vliesdoek doen en daaraan denkend ging er bij mij een lichtje op. In mijn kasje staat een grote rol met vliesdoek en ik vroeg me af waarom ik zelf geen winterhoes zou kunnen maken. Afdekken met alleen vliesdoek is namelijk lastig en u zult in ieder geval touw nodig hebben om het doek aan de plant te bevestigen om wegwaaien e.d. te voorkomen. Een hoes is daarom veel handiger. Ik heb de daad bij het woord gevoegd en ben aan de slag gegaan. Eerst heb ik mijn maat bepaald en voor de sterkte van de hoes heb ik de stof dubbel genomen. Vervolgens heb ik de zijnaad en de bovennaad gespeld en de zak onder de naaimachine gelegd. Voor het gemak heb ik aan de onderkant een inrijgzoom gemaakt waar ik een koord doorheen heb getrokken. Hiermee kunt u de hoes onder aan de plant of pot vastbinden. Al met al is het een karweitje, dat misschien een kwartier in beslag neemt en een goedkope variatie op een gekochte winterhoes is; een fluitje van een cent dus! Vooral als u wat meer kwetsbare tuinbewoners hebt, is het een mooie oplossing.

Verstandig is het om hoezen, welke dan ook, op een droog moment om de plant heen te binden, zo voorkomt u schimmels. Ik ben benieuwd of mijn eigengemaakte hoezen werken?! 

Anneke 

T @blikopdetuin

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

Blik op de tuin – week 3/2013

Yuca of Yucca? Het verschil zit hem in de C 

Enthousiast kwam een van onze zoons terug van een vakantie naar Ecuador. Het was een prachtig land en gezien mijn belangstelling voor bloemen en planten kwam ook de flora van het land ter sprake. Onze zoon sprak er vol bewondering over! Hij liet me een foto zien van de wortel van een yuca en zei dat dit de grondstof voor onder andere cassavekroepoek is. Verbaasd keek ik hem aan en zei hem dat ik me niet kon voorstellen, dat uit de wortels van Yucca dit lekkere Oosterse bijgerecht vandaan komt. Een en andere leidde, zoals u wel zult begrijpen, tot de nodige discussie. Een nader onderzoek was dus op zijn plaats. Het Internet bood gelukkig uitkomst. De verwarring zit hem in de letter ‘c’. Er zijn twee planten die yu(c)ca heten. De Yuca met één ‘c’ is de Spaanse naam voor de cassave, de eetbare wortelknol van Manihot esculenta, een verhoutende, overblijvende heester. De bruine wortelknol, die tegenwoordig ook in de supermarkt te koop is, is ongeveer acht centimeter dik en tot wel 90 centimeter lang. Cassave is één van de belangrijkste groentegewassen ter wereld. Vandaag de dag leven in tropische ontwikkelingslanden miljoenen mensen voor een groot deel van de cassave. De wortel is rijk aan voedingsstoffen en zetmeel. De plant komt van oorsprong uit de Zuid-Amerikaanse savanne (een grassenlandschap met hier en daar een boom) en is als voedsel al sinds 3000 jaar voor Christus verbouwd. Dit blijkt uit archeologische vondsten van gereedschappen om de knol schoon te maken en te bereiden. Na de ontdekking van Amerika is de knol wereldwijd door de Portugezen verspreid. Cassave is een lid van de familie der Euphorbiaceae. De meeste leden van deze familie hebben melksap dat giftig is. Cassave bevat afhankelijk van de soort ook gif en wel in de vorm van blauwzuur. Het is daarom verstandig de wortel altijd te koken en goed uit te laten lekken, voordat u tot verdere bereiding overgaat.

De Yucca waarmee ik cassave verwarde, ook wel palmlelie, is een succulent en een meerjarige plant die van oorsprong in de droge dorre delen van Noord- en Zuid-Amerika en het Caribische gebied voorkomt. U en ik kennen hem als tuin- en sierplant. Yucca is lid van de familie van de asperges (Asparagace). De planten hebben vaak dikke, leerachtige bladeren eindigend in een scherpe punt. De bloemen zijn meestal wit. Zo, hiermee is de verwarring de wereld uit en ik ben een ‘c’-je, sorry een weetje rijker!

Anneke 

T @blikopdetuin

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

Blik op de tuin : week 2 – 2013

Attractieve winterbloeiers 

De eerste maagdelijk witte bloemen van Helleborus zijn al begin december (door een vriendin) in mijn voortuin ontdekt. Niet één, maar ten minste zes, zeker vijf centimeter grote bloemen verscholen zich onder het gewas. Ik heb direct het blad wat opzij gelegd, zodat we deze winterattractie volop kunnen bewonderen. Deze Helleborus is er een uit de Helleborus Gold Collection. Onder deze collectie vallen verschillende Helleborus niger soorten en hybriden. In tegenstelling tot de meeste Helleborus zijn deze zijn vegetatief d.w.z. door deling vermeerderd, dus niet generatief uit zaad. Helleborus uit zaad levert namelijk geen generieke, identieke planten op. Interessant is het om te weten, dat slecht één op de circa 100.000 zaailingen voldoet aan de strenge eisen die voor deze collectie gelden. Het label garandeert daarom sterke uniforme planten die ook nog eens virusvrij zijn. In mijn tuin staat HGC ‘Green Corsican’, één van de beste uit de serie. Het is een kruising tussen twee Europese soorten t.w. Helleborus niger en Helleborus argutifolius, een van mijn andere favorieten die ook groen verkleurt als de bloem wat ouder is. Het leuke is verder dat de ‘gezichtjes’ van de bloemen naar boven staan en niet hangen, zoals bij veel andere soorten. Deze hybride heeft een uitbundige bloei en met een beetje geluk kunnen er soms tegelijkertijd wel 25 tot 30 bloemen open staan. Waarschijnlijk moet de plant dan wel wat ouder zijn; ik heb hem pas in maart van 2012 geplant.

Omdat de planten gegarandeerd virusvrij zijn, blijven de bladeren door het jaar heen mooi wintergroen. Ze kunnen daarom uitstekend als bodembedekker fungeren. De meest voorkomende ziekte bij Helleborus is: ‘Black Death’, hierbij ontstaan er zwarte vlekken tussen de nerven van de bladeren en zwarte lijnen in de bladstengels en schutbladeren. Bladluizen zijn meestal de overbrengers van dit virus. Vaak is dan ook het advies om lelijk blad in februari te verwijderen om overslaan naar de bloemknoppen te voorkomen. Dit is gelukkig bij de Helleborus Gold Collection niet nodig en hoe fijn is dat?! Helleborus houdt van humusrijke, goed gedraineerde grond en doet het ook uitstekend in potten of bakken op het terras of balkon.

De naam Helleborus is afgeleid van het Griekse woord ‘helein’, dat dodend en van het woord ‘bora’, dat voedsel betekent; dit wijst er op dat de plant (licht) giftig is. De plant heeft echter ook medicinale eigenschappen. Tip: let bij de aankoop van Helleborus op het Gold Collection Label! 

Anneke 

T @blikopdetuin 

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

Blik op de tuin: week 1 / 2013

Bomen in het nauw

Na bewezen diensten is ook bij u de kerstboom waarschijnlijk de deur al weer (bijna) uit. Niet alleen de kerstboom, maar alle bomen spelen een belangrijke rol in het leven

De boom als voedselproducent!

van de mens. Bomen zijn niet alleen belangrijk voor de productie van voedsel, maar ze zorgen ook voor timmer- en brandhout. Daarnaast produceren bomen door fotosynthese zuurstof, dat noodzakelijk is voor zowel mens als dier; een 100 jarige beuk kan met zijn bladermassa in de jaarlijkse zuurstofbehoefte van wel tien mensen voorzien. Of we deze levende organismen wel altijd op hun juiste waarde inschatten is echter de vraag; dit vooral gezien de resultaten van een onderzoek naar oude bomen, die in het tijdschrift ‘Science’ zijn gepubliceerd. Uit dit onderzoek blijkt dat over de hele wereld het aantal bomen, tussen 100 en 300 jaar oud, in rap tempo afneemt. Volgens drie biologen, onder welke professor William Laurance, bijzonder hoogleraar op de Prins Bernhard leerstoel voor Internationale Natuurbescherming aan de Universiteit Utrecht, is het afsterven van de oude bomen vooral verontrustend, omdat ze een belangrijk onderdeel uitmaken van het ecosysteem op aarde. Oude bomen bieden bescherming en voedsel aan veel verschillende zoogdieren, vogels en insecten en slaan grote hoeveelheden CO2 op. Met het verdwijnen van deze bomen komt dus de biodiversiteit in het gedrang. De precieze reden van de teloorgang van de bomen is nog niet bekend, maar mogelijk is ook de opwarming van de aarde hier debet aan. De drie eerder genoemde wetenschappers baseren zich op een groot aantal wereldwijde onderzoeken. Hieronder zijn ook de onderzoeken van professor Laurance zelf, die naast zijn leerstoel in Utrecht, ook als hoogleraar is aan de James Cook Universiteit in Cairns, Australië. Hij is verder verbonden aan het Smithonian Tropical Research Institute in Balboa en heeft vele jaren gewerkt in het Amazonegebied, het Congobekken in Afrika, in Nieuw-Guinea en in Zuidoost-Azië.

Met het voorgaande in gedachten is het dan weer mooi om te lezen, dat de Hortus botanicus in Leiden binnenkort een ‘Takkendag’ organiseert. Op 20 januari a.s. zijn er allerlei activiteiten die verband houden met wintertakken c.q. het wintersilhouet van bomen. Tussen 11.15 en 12. 00 uur is er een rondleiding langs de vele oude, zeldzame en bijzondere bomen die de tuin kent. Tussen 13.00 en 14.00 uur zijn er botanische tekenaars (Botanisch Kunstenaars Nederland) aan het werk en u kunt kijken naar door hen getekende takken (http://hortus.leidenuniv.nl). Verder wens ik u en alle bomen een gezond en lang leven én een groen 2013! 

Anneke 

T @blikopdetuin 

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

 

Blik op de tuin: week 52/2012

 

Lang leve de bij!

Even terugblikken: 

Het jaar 2012 ligt weer bijna achter ons. Ik heb het gevoel, dat de planten in de tuin met gemengde gevoelens naar het tuinseizoen terugkijken, daarom een resumé. Wat ik me vooral van het begin van 2012 herinner, is het winterse weer in februari met strenge vorst en sneeuwbuien. Na het zachte en wisselvallige weer van januari had deze koudegolf zo’n weerslag op de natuur, dat door het hele land heen planten in tuinen het niet hebben overleefd. Hele veldslagen vonden er plaats: soms waren alle rozenstruiken van één tuin alleen al bevroren. Ook in mijn eigen tuin was het bal. Mijn Rosa ‘Schneewitchen’ op stam kon het winterse geweld niet aan en is er aan ten onder gegaan. Ook de Amerikaanse seringen hadden het moeilijk en kwamen pas ver in de zomer uit hun schulp, nadat ik de moed al bijna had opgegeven.

Na de kou van februari volgde een warme, droge maartmaand, maar vanaf eind maart tot begin mei liet de lente duidelijk verstek gaan om in de tweede helft van mei weer op gang te komen. De zomer was nat en wisselvallig. Waren juni en juli koel, augustus was echter een warme maand te noemen. Van de herfstmaanden waren september en november de droogste, maar oktober was weer nat. Nee, echt standvastig was het weer dit jaar niet, sommige planten tierden er wel bij en andere hadden groeiproblemen of gaven geheel en al de moed op. Of dat altijd erg is, is dan de vraag. Vaak zorgt een weggevallen plant ook weer voor nieuwe openingen en in het uiterste geval zelfs tot het veranderen van een hele border, dat kan ook weer verfrissend zijn.

Het was dit jaar het ‘Jaar van de Bij’ en zeker niet voor niets, want het staat als een paal boven water, dat bijen cruciaal voor ons, als mens’, zijn. De conclusie uit een recente studie van de Rabobank was, dat 90 belangrijke landbouwgewassen afhankelijk zijn van de bestuiving door insecten. Het is daarom belangrijk dat iedereen begrijpt, dat het beschermen van natuur en landschap noodzakelijk is, om de bijen te behouden als essentieel onderdeel van de natuurlijke kringloop. Een van de opvallendste initiatieven terzake was de omdoping van het bekende ‘Pieterpad’ tot ‘Bijenpad’. Honderden mensen fietsen een deel van de route om bloemenzaadjes te zaaien. Mooi toch.. ik hoop, daarom, dat 2013 het jaar van de groene leefomgeving zal zijn!  En verder: een mooi, groen en vooral gezond 2013 toegewenst! 

Anneke 

T @blikopdetuin

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

Blik op de tuin – week 51/2012

Botanische tuin Amsterdam 

Op een mooie herfstdag in november bracht ik een bezoek aan de Hortus Botanicus Amsterdam. Deze botanische tuin, één van de oudste ter wereld, is te vinden in de Plantagebuurt aan de rand van het centrum, dichtbij Artis. Zijn omvang van 1,2 hectare is misschien niet groot, maar de rijkdom aan planten in de tuin echter enorm. De Hortus ligt als een groene oase in de drukke hoofdstad, ingeklemd tussen gebouwen en woonhuizen. Hij doet me denken aan de Apothekerstuin in Londen, in de wijk Chelsea: dezelfde stedelijke omgeving en dezelfde allure. Een andere overeenkomst is, dat beide tuinen ooit medicinale kruidentuinen (Hortus medicus) waren. De tuin in Chelsea is in 1673 opgericht door de ‘Vereniging van Apothekers’, de Hortus Amsterdam in 1638, vlak na de grote pestepidemie, door het toenmalige stadsbestuur. Het belang van kruiden als basis voor medicijnen was in die tijd groot en in beide tuinen bekwaamden artsen en apothekers zich op het gebied van de werking en toepassing van medicinale planten. Dankzij de reizen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie breidde de Hortus zich in de 17e en 18e eeuw snel uit. Niet alleen brachten de VOC-schepen kruiden en specerijen mee, maar ook exotische sierplanten. In de Snippendaaltuin is in het seizoen een collectie 17e eeuwse geneeskruiden te vinden, samengesteld op basis van de eerste catalogus van de hortus uit 1646 van Johannes Snippendaal. In de tuin en de kassen zijn in totaal 4.000 soorten planten uit alle hoeken van de wereld te vinden d.w.z. uit zeven verschillende klimaten. Prachtig is de Drieklimatenkas met planten uit de woestijn, de Tropen en subtropische gebieden van Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika. Ik zag er onder meer een prachtige spoorsalie, Plectranthus, die mooie herinneringen aan het plectranthusbos in de botanische tuin van Kaapstad, Kirstenbosch opriep, maar ook boomvarens uit Nieuw-Zeeland. In de palmenkas zijn een aantal van de ‘kroonjuwelen’ van de hortus te vinden, waaronder een driehonderd jarige Oostkaapse broodboom, uit de collectie van Koning Willem II.

Buiten groeien tientallen bijzondere bomen, waaronder een enorme boomhazelaar (Corylus colurna) uit 1795, in zijn soort de dikste en oudste van ons land. Interessant is ook de meer dan 100 jarige pluimes, Fraxinus ornatus, die ooit, om hem beter te laten groeien, geënt is op de onderstam van een gewone es. Naast een leuke bomenroute is er ook een evolutieroute uitgezet, een tijdspad door de tuin! Voor meer informatie: http://dehortus.nl/informatie. En voordat ik het vergeet: een vrolijk kerstfeest en fijne feestdagen! 

Anneke 

T @blikopdetuin 

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.