Blik op de tuin: week 4 / 2011

 Brugmansia geel 3

Over geur valt niet te twisten!

De geurbeleving bij mensen ontstaat wanneer via reukzintuigen en hersenen, geurprikkels worden omgezet in een geursensatie. Geuren kunnen, afhankelijk van aard en hoeveelheid sterk persoonsgebonden zijn, maar ook universeel. In ieder geval is geur sterk gekoppeld aan smaak. Planten geven veel van de voor de mens bekende geuren af. In het plantenrijk zijn rond de 700 individuele geurstoffen bekend, die in een groot aantal groepen zijn onderverdeeld. Aangename geuren zijn vaak afkomstig van terpenen en benzenen en onaangename geuren van aminen. Op donderdag 13 januari was Marco Hoffman te gast bij Groei & Bloei afdeling Westland. Hij is botanicus en taxonoom en werkt bij Praktijkonderzoek Plant & Omgeving (PPO) in Wageningen, waar hij zich vooral bezig houdt met de toepasbaarheid en functionaliteit van planten. Ook naar de geur van planten heeft hij onderzoek gedaan.

Hoewel plantengeuren een belangrijke rol in ons leven spelen, was deze eigenschap tot een jaar of tien geleden enigszins op de achtergrond geraakt. Andere eigenschappen van planten, zoals kleur, grootte e.d. kregen door selectie een prominentere plaats en veel nieuwe cultivars geurden niet. De laatste jaren is er gelukkig weer sprake van een toenemend geurbewustzijn. Hoewel je zou denken dat alleen bloemen en bladeren van planten geuren, is niets minder waar. Ook vruchten (citrus, jasmijn), zaden (Ginkgo), schors (Magnolia stellata), knoppen (Cedrus), hars, gommen (Pinus) en wortels (Iris) geven geur af. Geuren worden veroorzaakt door vluchtige/gasvormige chemische stoffen die zich door de lucht verspreiden.

Dat planten geuren is natuurlijk niet alleen om de mens te behagen. Geurende bloemen en plantdelen trekken dieren, zoals insecten en vogels aan voor de bestuiving. Niet altijd zijn die geuren aangenaam. Bloemen die vliegen bestuiven verspreiden namelijk een onaangename geur, ook wel aasgeur genoemd.

De mens maakt al eeuwenlang gebruik van de geurende eigenschappen van planten. Vooral voor de parfumindustrie is deze eigenschap van groot belang. Maar ook in cosmetica, geurartikelen en levensmiddelen zijn plantengeuren terug te vinden. Wist u trouwens dat er 5.000 kg bloemblaadjes nodig zijn om 1 liter rozenolie te produceren?

Na de uitleg van Marco Hoffman over geuren volgde nog een presentatie van geurende tropische planten, bloembollen, kruiden en vaste planten en houtige gewassen. Wilt u deze planten op een rijtje zien, surf dan naar pagina: http://www.tuinbouw.nl/files/page/Geurende%20Houtige%20Gewassen.pdf . Het integrale verslag kunt u vinden op http://westland.groei.nl onder terugblik 2011. Door al die praatjes en plaatjes over geuren, kon je het voorjaar bijna ruiken! Maar helaas is het nog niet zover x85.!

Anneke 

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

Blik op de tuin week 3 / 2011

Clerodendrum fragans 2 
Wintertuinen

Vorige week vertelde ik u over de planten die in mijn serre overwinteren. Deftig gezegd kunt u een serre met overwinterende kuipplanten ook een wintertuin noemen. De privé 'wintertuin' was in de negentiende eeuw een populair onderdeel van de woning van mensen met een dikke portemonnee. Ook bij paleizen en kastelen waren wintertuinen of oranjerieën een onderdeel van het tuingebeuren. Kuipplanten en andere kwetsbare gewassen vonden hierin een plaatsje tegen winterse invloeden. Italianen bouwden in de 13e eeuw de eerste moderne kassen. In deze kassen overwinterden exotische planten die door ontdekkingsreizigers uit de tropen waren meegebracht. Toch was het principe van een kas niet nieuw, want de Romeinen gebruikten al een kas van mica, een soort mineraal, om groente te telen. Het bouwen van kassen vond al gauw navolging in andere landen. De Fransen noemden ze ‘oranjerieën’ een verwijzing naar de sinaasappelbomen ook wel oranjebomen (oranger) die er in overwinterden. Het experimenteren met kassen bleef voortduren. Door de eeuwen heen nam hun omvang en hoogte toe en sommige waren zo hoog, dat er zelfs palmen in groeiden, de zogenaamde palmenhuizen.

Ook leden van ons vorstenhuis waren verzamelaars van exotische planten. Koning Willem II (1792 – 1849) had zelfs een verzameling van meer dan 3.000 exotische planten. Tot deze indrukwekkende verzameling behoorden exemplaren van palmen, citrusbomen, bromelia’s en zeldzame boomvarens. Aan zijn paleis op de Kneuterdijk in Den Haag bouwde hij hiervoor zelfs zijn eigen wintertuin. Dergelijke kassen waren, even als aan andere Europese hoven, vaak het toneel van feesten en partijen en de overdadige entourage moest de gast onder de indruk brengen. In Paleis het Loo in Apeldoorn kunt u nog tot en met 20 februari a.s. (maandag gesloten) de sfeer van een dergelijke vroeg 19e-eeuwse wintertuin proeven. In de tentoonstelling ‘Een Wintertuin herleeft’ zijn exotische planten, maar ook vazen met prachtige bloemenarrangementen te bewonderen. Ook prachtige porseleinen bloemétagères en jardinières geven een beeld van de pracht en de praal uit deze tijd. Omdat het geen echt grote tentoonstelling is, is het raadzaam om een bezoek te combineren met een bezichtiging van het paleis met zijn rijk ingerichte vertrekken. Als het weer goed is, is een wandeling door de gereconstrueerde 17e-eeuwse tuinen eveneens een aanrader. Hoewel de bloemenpracht van de lente en zomer ontbreekt, is er toch nog voldoende te zien. In tuinen vindt u naast prachtige tuinbeelden en fonteinen, fraaie decoratieve buxusparterres. Ook is er een indrukwekkende berceau, loofgang, vlak achter het paleis (www.paleishetloo.nl).

 Anneke

 

Blik op de tuin – week 2 / 2011

P5039597 
Tips tegen een winterdip..?!

Bent u al die winterse ongemakken nog niet zat? Nou, ik ben er klaar mee. De winter is eigenlijk niets voor mij. Ik kan dan ook niet wachten tot de lente er weer is en de zon het buiten weer aangenaam zal maken. Maar helaas, het is nu pas de tweede week van januari. Lichtpuntje, letterlijk en figuurlijk, is wel dat de dagen weer gaan lengen! Ander lichtpuntje is dat dit jaar voor het eerst mijn kuipplanten en andere overjarige planten in onze serre staan. Dat is niet alleen gezellig, maar ik heb nu net het gevoel, dat ik een eigen winkeltje heb met allerlei bijzondere exemplaren. Het tuinieren is voor mij nu van buiten naar binnen verplaatst en dat heeft ook zo zijn charme, niet waar? In de serre draait de verwarming licht mee en als het vriest heb ik in tegenstelling tot andere jaren geen noodvoorzieningen nodig om mijn planten vorstvrij te houden. Wel moet ik er op letten, dat als de zon schijnt, de planten al snel droog staan. Een van de grote Salvia’s is duidelijk een dorstig apparaat en vooral deze moet ik goed in de gaten houden! Erg vind ik het niet, want het is heerlijk om met planten bezig te zijn.

Als de temperatuur goed is, kunt u natuurlijk best in de tuin wat klusjes uitvoeren, al is het alleen maar wat bladeren wegvegen op paden of terras. Rottende bladeren op vaste planten en rotsplanten kunt u ook beter weghalen. Verder is het verstandig om opkomende onkruidkiemen, die al weer heel gauw de kop op steken, een kopje kleiner te maken. Hebt u planten in potten staan dan weet ik zeker, dat die af en toe ook een slokje water nodig hebben. Ze laten verdrogen zou zonde zijn. Vorstgevoelige planten in de border heeft u vast en zeker afgedekt, maar kijkt u toch nog eens even of alles nog is, zoals u het voor de zware sneeuwval heeft achtergelaten.

Weet u wat trouwens ook gezellig is? Potten met hyacinten, andere winterbloeiende bollen en planten zoals Helleborus op de tuintafel zetten. Ook tuinviooltjes zijn een uitkomst tegen een winterse dip. Nadat ze tijdens de vorst en na de vele sneeuw, helemaal in hun schulp waren getrokken, staan ze nu weer fier overeind. Ze bloeien alsof er niets aan de hand is en hun lieve gezichtjes knikken je ook nog eens bemoedigend toe!

Anneke

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

Blik op de tuin – week 1 / 2011

Schuur 020 
Een winters begin

In de afgelopen ‘witte’ weken vroeg een van mijn zoons aan me: “mam, lag er vroeger ook zoveel sneeuw?”. Lang na te denken hoefde ik niet en antwoordde: “Ja, maar wel toen opa nog jong was”. Natuurlijk sneeuwde het ook in de jaren dat ik opgroeide, maar ik kan me niet zo snel een jaar herinneren, dat de winter al zo vroeg begon en het zoveel sneeuwde als in december van het afgelopen jaar. En dat, terwijl de meteorologische winter nog nauwelijks was begonnen! Ook in de afgelopen winter was het trouwens raak. De winter van 2009 / 2010 telde, volgens het K.N.M.I., gemiddeld 41 dagen met een sneeuwdek, het grootste aantal sneeuwdekdagen sinds de winter van 1979 die 60 opleverde. Dat zijn er heel veel in tegenstelling tot het aantal van 13 in een normale winter.

Bedekt met een dikke laag sneeuw ziet de tuin er sprookjesachtig uit en als de sneeuw weer gesmolten is, verlang je bijna weer naar die prachtige winterbeelden terug. Hoewelx85.onder het zware sneeuwdek hoor je de struiken en bomen bijna zuchten en zachtjes in mijn achterhoofd hoor ik knagen: hoe komt de tuin de winter door? Vooral de takken van de hortensia’s zakten, na de laatste zware sneeuwbuien vervaarlijk door. Om mogelijke schade te voorkomen, heb ik daarom een aantal keren met een bezem de zware sneeuwlast van de struiken afgeschud. Ook bij in vorm gesnoeide Buxus ben ik een paar keer met de bezem langs geweest. Die kunnen door het gewicht van de sneeuw eveneens beschadigd raken. Wist u dat u dat kunt voorkomen door Buxus meer keer per jaar te snoeien? Als u Buxus slechts één keer per jaar snoeit, ontstaat er een plant met een losse structuur, die niet goed in staat is om de sneeuwlast te dragen. Het beste snoeit u Buxus de eerste keer begin mei, de tweede keer eind juli en de derde keer begin september.

Ook de takken van andere wintergroene struiken hebben de neiging door te buigen, maar de takken van deze struiken komen gewoon na de dooi weer overeind. Alleen heel oude takken kunnen soms het gewicht niet dragen en scheuren dan af. Overigens is een laag sneeuw op de meeste planten geen probleem en werkt op bodembedekkende planten zelfs als een isolerende deken. Dat is nog eens positief! En met die gedachte maken we ons op voor een mooi en groenrijk 2011! Wie weet wordt ook het sneeuwdekrecord van 1979 nog gebroken?!

Anneke

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Blik op de tuin – week 52/2010

P3021587Biodivers het nieuwe jaar in!

De Verenigde Naties heeft het jaar 2010 tot Internationaal Jaar van de Biodiversiteit uitgeroepen. Overal ter wereld is dit jaar extra aandacht besteed aan het behoud en het duurzaam benutten van biodiversiteit. In Nederland heeft dit geresulteerd in het oprichten van onder andere de Coalitie Biodiversiteit 2010, een landelijk platform waarin overheden, organisaties en bedrijven hun krachten hebben gebundeld. Het verbinden van dit thema aan het jaar 2010 is niet voor niets, want de verscheidenheid aan soorten, of het nu planten of dieren zijn, staat onder druk. Dit geldt ook voor de biodiversiteit binnen de soorten en juist die is belangrijk om de soorten te laten voortbestaan, omdat hierdoor de natuurlijke selectie en evolutie van soorten wordt gevoed. Deze verscheidenheid binnen soorten is ook belangrijk voor onze voedselproductie en zorgt steeds opnieuw voor een verbetering van gewassen op gebieden als gewasbescherming en opbrengst. Van het belang van deze verscheidenheid waren ook een aantal Russische wetenschappers van het Pavlovsk Experimental Station in de buurt van Leningrad (nu St. Petersburg) overtuigd, toen in 1941 de Nazi’s Leningrad naderden. Deze wetenschappers wisten net op tijd een groot deel van de eetbare collectie zaden en knollen (5.000 variëteiten van groenten en bessen), die dit landbouwkundige instituut op proefvelden had staan in veiligheid te brengen. Om er voor te zorgen dat na de oorlog deze collectie nog in tact zou zijn en de landbouw in Rusland weer van de grond zou kunnen komen, verhuisden ze de collectie naar een plek in de stad. Tijdens het beleg van de stad door de Duitsers stierven 12 van deze wetenschappers de hongerdood, terwijl zij lijfelijk waakten over de kostbare collectie. Tegenwoordig beheert het instituut Europa’s grootste collectie van fruit and bessen, waaronder 600 verschillende appelsoorten, duizend soorten aardbeien, zwarte en rode bessen en honderden soorten ander fruit. In totaal bestaat de collectie uit 5700 soorten, waarvan 90% nergens in de wereld voorkomt. Helaas staat het voortbestaan van het instituut wederom op het spel, omdat projectontwikkelaars azen op de grond van het instituut. Oorzaak hiervan is het aannemen van een wet, die bepaalt dat als publieke grond niet efficiënt wordt gebruikt die voor bebouwing bestemd mag worden. Alleen de Russische president Dmitry Medvedev kan het tij nog keren. Maar ook u kunt uw stem laten horen, dus draagt u biodiversiteit een warm hart toe ga dan naar http/www.change.org/croptrust/petitions/view/tell_the_president_of_russia_to_stop_the_destruction_of_the_future_of_food en onderteken de petitie. Verder wens ik u een biodivers en groen, maar vooral gezond 2011 toe.

Anneke

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.