Blik op de tuin – week 30/2010

IMG_8556_resize
Cornwall
: The Lost Gardens of Heligan (3)

 

Het milde en warme klimaat van Cornwall zorgt er voor dat veel planten het er uitstekend naar hun zin hebben. Rhododendron, Camellia en Magnolia kunnen er enorme hoogtes bereiken. Helaas hebben die omstandigheden ook een keerzijde in de vorm van een schimmelziekte met de naam ‘Sudden Oak Death’. De officiële naam is Phytophthora ramorum. Deze naam is afgeleid van het Griekse woord ‘Phyton’, dat plant betekent en van ‘Phthora’, vernietiging – de plantvernietiger dus! Rond 1995 kwamen er voor het eerst meldingen van deze hardnekkige schimmelziekte uit de VS., waar deze in Oregan en Californië een verwoestende uitwerking op de daar aanwezige populatie Californische eiken had. Ook in Europa bleek schimmelziekte aanwezig en uit onderzoek bleek, dat vooral Rhododendron (pontica), en in mindere mate Camellia en Magnolia, als gastheer voor deze schimmel fungeren. Nadat in 2002 de eerste gevallen van deze schimmelziekte zich in Cornwall voordeden, voorgedaan, had deze zich in het voorjaar van 2004 over het hele graafschap verspreid. Momenteel heeft Cornwall het hoogste aantal infecties van Engeland, omdat juist Rhodondendron, Camellia en Magnolia de blikvangers van de tuinen van Cornwall zijn.

De aantasting op Rhododendron begint met vlekken op het blad of het zwart kleuren ervan en een infectie van de scheuten. Hierna volgt er bladval en de struik kan zelfs grotendeels afsterven. De symptomen variëren per gastheer en vroege symptomen zijn moeilijk te herkennen, omdat ze lijken op die van andere aantastingen. De schimmel produceert zijn sporen op het gexefnfecteerde blad en verspreidt zich door opspattende regendruppels, snoeien, de wind, maar ook de mens (via schoenzolen). Door de distributie van nog niet zichtbare aangetaste planten kan de schimmel zich eveneens over grotere afstanden verspreiden. Ook Heligan is niet voor deze schimmel gespaard gebleven. In The lost Gardens of Heligan zijn 150 jaar oude exemplaren van Rhododendron met de toepasselijke naam ‘Cornisch Red’ eveneens aangetast. Door intensief te snoeien en het verwijderen van de laagste takken proberen de tuinmannen de luchtcirculatie te vergroten en het verspreiden van de schimmel te beperken. Door het opvangen van regenwater in bakjes van bamboe onder de struiken kunnen ze de hoeveelheid schimmels in het regenwater vaststellen. Inmiddels is er in Heligan een project opgestart om alle historische exemplaren voor de toekomst veilig te stellen en is er (vaak gexefnfecteerd) materiaal van 161 exemplaren genomen om ze via weefselkweek te vermeerderen. Al met al geen eenvoudige zaak, maar de techniek staat tegenwoordig gelukkig voor niets!

 

Anneke

 

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

 

Blik op de tuin – week 29/2010

IMG_8619_resize
Cornwall
: The lost Gardens of Heligan (2)

 

Vorige week heb ik u verteld hoe ‘Sleeping Beauty Heligan’ tot leven is gewekt door de enorme inspanning van Tim Smit en zijn staf. Met een minimaal budget is de erfenis van vroegere generaties voor de toekomst veilig gesteld. Hierbij probeert de staf, door het combineren van ‘het beste van het oude’ en ‘het beste van het nieuwe’, tot een duurzaam gebruik van deze buitenplaats te komen. Tot nu toe zijn ze daar zeker in geslaagd.

Tijdens ons bezoek in mei van dit jaar was het goed toeven in deze historische omgeving die overloopt van planten, die hier ten tijde van bekende planthunters als Joseph Hooker en Ernest Wilson zijn geplant. Beide heren hebben, onder soms levensgevaarlijke omstandigheden, verschillende soorten Rhododendron vanuit China en India naar Engeland gestuurd, waarvan er een groot aantal in Heligan terecht is gekomen. Hun aanwezigheid is hier meer dan indrukwekkend. Dat komt vooral omdat deze metershoge exemplaren tijdens de grote periode van verwaarlozing ongestoord hebben kunnen groeien. De collectie van Heligan, is historisch gezien zo uniek, dat Heligan in 2008 de status van Nationale Plantencollectiehouder heeft gekregen. Een van de meest bijzondere exemplaren van de collectie is Rhododendron Falconeri. Deze struik is hier ruim 9 meter hoog en heeft een breedte die zelfs meer is dan dat. Het is een van de oudste exemplaren van Engeland en het is bijna niet te bevatten dat hij 150 jaar terug, in de vorm van zaad zo fijn als stof, vanuit India naar Engeland is verstuurd. Grappig is ook het verhaal over Rhododendron niveum, dat op een bord in de tuinen te lezen is Deze soort was in de tweede helft van de negentiende eeuw zo populair, dat hij in elke Victoriaanse tuin wel te vinden was. De zacht paarse kleur was zelfs zo populair, dat Koningin Victoria, bij de opening van de Wereldtentoonstelling in Londen in 1862, een jurk in die kleur droeg. Rond 1870 taande zijn populariteit en wel zodanig dat hij uit bijna elke belangrijke tuin verbannen is. Reden hiervan was de ontwikkeling van de naaimachine die voor een massale productie van goedkope katoenen kleding zorgde met, u raadt het al, een zacht paarse kleur (de eerste kleur in kunstmatige verfstof). De associatie van een kleur door het volk met een plant in de tuin kon natuurlijk niet. Waarom deze Rhododendron in Heligan gespaard is gebleven is onbekend, maar dat hij zeldzaam is, is een feit! Wordt vervolgd..

 

Anneke

 

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

 

 

 

 

 

Blik op de tuin – week 28/2010

IMG_8545_resize
Cornwall
: The lost Gardens of Heligan (1)

 

Als kleine jongen was de in Scheveningen geboren Tim Smit al diep onder de indruk van de grote ommuurde tuin van zijn oma in Cheshire in Engeland. De geur van pas gesnoeide Buxus en vers omgespitte aarde behoren tot zijn vroegste herinneringen. Het zaadje, dat toen is geplant, heeft op latere leeftijd geleid tot het realiseren van een droom die zijn weerga niet kent. Zijn aangeboren belangstelling voor alles wat groeit en bloeit, resulteerde in 1990 in de herontdekking van een tuin, die vergelijkbaar is met de tuin rond het paleis van Doornroosje: de tuinen van Heligan.

De tuinen en het landgoed Heligan, waren al sinds 1770 in het bezit van de familie Tremayne, voordat de Eerste Wereldoorlog een abrupt einde maakte aan een tijdperk vol eeuwenoude tradities.Een van de mooiste Victoriaanse tuinen van Engeland viel langzaam aan de wildernis ten prooi. Een eeuw lang bedekten braamstruiken en klimop deze slapende schoonheid, totdat in 1990 Tim Smit, samen met een van de afstammelingen van de familie Tremayne, het landgoed herontdekte. De vondst van een kleine kamer, begraven onder een verbrokkeld deel van één van de hoeken van de ommuurde tuinen, legde precies het geheim van de teloorgang bloot. In het kalksteen van de binnenmuur stond namelijk het volgende motto gegriefd: ‘Kom hier niet om te slapen of te sluimeren’ – augustus 1914. Dit motto geeft precies aan, waar het in de jaren daarna aan ontbrak: mankracht! De Eerste en Tweede Wereldoorlog eisten een tol, die veel landgoederen nooit te boven zijn gekomen. Niet alleen het verlies van relatief goedkope arbeid, maar ook het verlies aan mensenlevens gecombineerd met de verandering van de sociaaleconomische structuur in Europa, maakten het bijna onmogelijk om een landgoed als Heligan in stand te houden.

Toch weerhield dit Tim Smith er niet van om deze bijzondere plaats weer aan de vergetelheid te onttrekken. De eerste blik op een ingestorte muurkas in een zee van bramen, waar de originele druivenstokken doorheen probeerden te worstelen, gaven hem zoveel inspiratie, dat hij besloot om het landgoed te restaureren. Door de ‘kus’ van Tim Smit kwamen vervolgens in het hart van landgoed prachtige ommuurde productietuinen, enorme kassen en fascinerende gebouwen weer tot leven. Al heel snel zijn de tuinen opengesteld voor het publiek en passeren jaarlijks 250.000 bezoekers de hekken van een tuin die door de traditionele manier van tuinieren ons een blik in het verleden gunt! Volgende week meerx85.

 

Anneke

 

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

 

 

 

 

 

Blik op de tuin – week 27/2010

IMG_8405
Over de schoonheid van Cornwall (1)

 

De heuvels en valleien van Cornwall leken in mei, geborduurd met geel. Soms was er een lichtgele draad gebruikt in de vorm van bloeiend koolzaad, maar nog veel meer trok het goudgeel van de gaspeldoorn de aandacht. De gaspeldoorn (Ulex europaeus) is een wintergroene struik uit de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae), die familie van de brem is.

Ik was al in vele delen van Engeland en Schotland geweest, maar Cornwall stond nog op mijn lijstje. Omdat volgens de tuin- en reisgidsen het voorjaar de beste tijd is om Cornwall te bezoeken, was de keuze op half mei gevallen, de periode waarin veel voorjaarsbloeiende struiken nog in bloei staan. We logeerden op een vakantiepark in een oud Victoriaans herenhuis, dat ooit tot het landgoed Nansladron hoorde. Enorme tweehonderd jaar oude exemplaren vanThuja plicata (red cedar) vormden het decor van het oude huis. Het park ligt dicht bij St. Austell, midden in Cornwall, op slechts enkele kilometers afstand van twee bijzondere tuinen: het ‘Eden Project’ en de ‘Lost Gardens of Heligan’. U begrijpt dat de keuze voor juist deze plaats niet willekeurig is geweest.

Niet alleen om de vele beroemde tuinen is Cornwall een plek om graag te bivakkeren, maar ook de ‘wilde’ natuur is er het hele jaar door prachtig. Vooral de lente is onvergetelijk, omdat de bermen van de landelijke weggetjes tussen de pittoreske dorpjes dan vol staan met voorjaarsbloemen en bolgewassen. Verliefd was ik op de meterslange bermen vol met daslook. Daslook (Allium ursinum) is een plant uit de lookfamilie (Alliaceae), die in ons land vrij zeldzaam en zelfs wettelijk beschermd is. In Cornwall komt hij echter even veel voor, als bij ons de paardenbloem. De bladeren hebben een bieslooksmaak en u kunt ze in salades en soepen gebruiken of lekkere azijn mee maken. Ook de boshyacint (Hyacinthoides non-scripta) tierde er welig en de lichtgele Primula vulgaris, stengelloze sleutelbloem, was op vele plekken langs de weg te vinden. In ons land is deze prachtige voorjaarsbloeier, evenals de daslook, zeer zeldzaam en wettelijk beschermd.

Veel aandacht trokken ook de tuinen van gewone particulieren met hun prachtige voorjaarsbloeiende struiken. Rododendrons en Japanse azalea’s in kleuren die je hier in Nederland nauwelijks tegen zult komen, versierden menig voortuin. Gele, witte, oranje, lila, paarse en roze soorten wisselden elkaar af en waren door hun omvang het levende bewijs, dat de gunstige invloed van de warme Golfstroom geen sprookje is! Volgende week: meer over de tuinen!

 

Anneke

 

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

 

 

 

 

Blik op de tuin – week 26/2010

IMG_0033
Markt onder de linden

 

Mocht u nooit in Noordwijk Binnen (Zuid-Holland) zijn geweest, dan moet u dat toch zeker een keer doen. Het eeuwenoude hart van dit dorp straalt door zijn prachtige geveltjes en voorname gebouwen een Anton Pieckachtige sfeer uit en het is heerlijk toeven op een van de terrassen van de restaurants in de directe omgeving van de markt. Deze oude dorpskern is niet voor niets in 1992 aangewezen als beschermd dorpsgezicht op grond van de Monumentenwet. Als u gaat, is het misschien leuk om uw bezoek te plannen als de ‘Markt onder de linden’, de tuinmarkt van Noordwijk Binnen plaats vindt. Dit jaarlijkse evenement was dit jaar in het derde weekend van juni. Onder de linden in de oude Voorstraat en op het Lindenplein was het genieten van een presentatie van tal van producten op het gebied van tuinieren en het buitenleven. Er waren niet alleen hebbedingetjes te koop, maar een groot aantal standhouders boden vaste planten, eenjarigen en kuipplanten van zeer goede kwaliteit aan; vergelijkbaar met de Internationale kwekerijdagen van Bingerden. Belle Epoque Rozenkwekerij uit Aalsmeer bood bijvoorbeeld een prachtig assortiment ouderwetse en zeldzame rozen aan (www.belle-epoque.nl) en Siergrassen en vaste plantenkwekerij A. Van Rijn uit Katwijk (www.avrsiergrassen.nl) had een tafel met een mooie verzameling siergrassen in allerlei soorten en maten.

Naast de tuinmarkt was het ook mogelijk om een aantal open tuinen te bezoeken. Het waren er dit jaar 27. Achter woningen van begin 1600 bevonden zich kleine paradijsjes die een eeuwenoude sfeer uitstraalden, maar er waren ook aangelegde tuinen bij moderne huizen te bezoeken. Kunstliefhebbers kwamen er ook aan hun trekken, want rond de tuinmarkt waren tal van bijzondere kunstwerken te bezichtigen in ateliers, tuinen, een bollenschuur en de katholieke kerk. Het atelier van edelsmid Heidy Rxe4tz bevond zich op de zolder van de monumentale oude burgemeesterswoning. Via een indrukwekkende trap buiten langs de woning was het atelier te bereiken, waar prachtige sierraden te bewonderen, maar ook te koop waren. Bovenop een houten opstapje kon je een blik door het zolderraam werpen en door de hoogte van het gebouw had je een prachtig uitzicht op de directe omgeving. Niets op de grote zolder was trouwens recht en dat alleen was al bijzonder. U zult begrijpen dat een bezoek aan dit evenement eigenlijk niet in een paar uur te doen is, dus heeft u tijd maakt u er dan volgend jaar een leuk weekend van. Veel plezier alvast!

 

Anneke

 

Vragen kunt u stellen via: info@westland.groei.nl; activiteiten van Groei en Bloei afdeling Westland vindt u op: westland.groei.nl.

Foto: met dank aan Trudy Vijverberg